رشد زبان کودک

 

انسان دو توانش مهم دارد : یکی حس اخلاقی و دیگری زبان توانایی برقراری ارتباط با بکار گیری جمله و کلمه .

زبان از بخشهای مهم میراث زیست شناختی انسان است . در فاصله کوتاه بین 5/2 تا 3 سالگی کودکان از مرحله ادای کلمه به گفتن جملات درست پیشرفت می کنند . کودکان به کمک زبان نیازها ، حالات درونی و نگرش هایشان را به دیگران تفهیم می کنند . در یک سالگی برخی از کودکان به هنگام گرسنگی ، کلمات ساده ای مثل شیر یا آب را بیان می کنند .

زبان به انسان کمک می کند اشیا را در مقوله های نمادی و زبان شناختی رده بندی کند . زبان، انسان را قادر می سازد تا امور مختلفی را که خصوصیات مشترکی دارند، طبقه بندی کند مثل کلمه پرخاشگری که اعمال مختلفی دارد .

 

تولید واج در کودک :

 

در حدود سه ماهگی کودکان به هنگام بازی صداهای مصوت گونه از خود درمی آورند . این صداها اولین واج هایی است که کودک تولید می کند . در حدود 5 یا 6 ماهگی همه ی کودکان بطور ناگهانی شروع به غان و غون کردن می کنند و فراوانی میزان غان و غون کودک فقط میزان هیجان زدگی کودک و علاقه ی او را به ابراز هیجان به شکل صدا درآوردن را نشان می دهد .

 

صداهای معنی دار :

 

در حدود یک سالگی غالب کودکان اولین صداهای معنی دار را تولید می کنند . اولین کلمات کودکان معمولا نام افرادی است که کودک بیشتر با آنان سروکار دارد و از اشیا نام آنهایی را یاد می گیرد که یا تغییر می کنند یا بیشتر با آنها بازی می کند . کودک نام حیوانات و اشیاء متحرک را زودتر از نام گیاهان و اشیای ثابت یاد می گیرد . نام غذا ، پوشاک و اسباب بازی هایی را که جابجا کردنش برایش آسان است بیشتر یاد می گیرد مثل : توپ ؛ آب ؛ پوف . ولی اشیائی را که نمی توانند در آن دیرتر یاد می گیرند مثل : میز ؛ دیوار ؛ پنجره . از یک کلمه ای که کودک 2 ساله بیان می کند معمولا نمی توانیم بفهمیم چه می گوید مگر آنکه بدانیم در چه زمینه ای حرف می زند ( توجه به بافت و محیط ) .

کودکان بیش از کلماتی که بیان می کنند ، می دانند . روانشناسان می گویند توانایی گیرند گی زبان کودکان معمولا بیش از توان تولیدی آنهاست . کودکان از یک تا سه سالگی حدوداً پنج برابر کلماتی را که بیان می کنند می دانند ؛ اما در شش سالگی معمولا 13 هزار کلمه می دانند .

 

بیش گستری و کم گستری :

       

معنایی که کودکان به کلمات نسبت می دهند غالبا با معنایی که بزرگسالان به کلمات نسبت می دهند تفاوت دارد . آنان برخی از کلمات را بیش گستری می کنند ؛ سگ ممکن است به گربه و گاو و یا هر حیوان چهار پای دیگر هم اطلاق شود . بیش گستری کودکان معمولا براساس شباهت های ادراکی در شکل ، اندازه ، صدا یا جنس و حرکت است اما کودک برخی از کلمات را کم گستری می کند یعنی به معنای محدود تری به کار می برد مثلا یک کودک نه ماهه کلمه ی ماشین را فقط برای ماشین هایی که در خیابان حرکت می کنند به کار می برد نه به عکس ماشین یا ماشینهای پارک شده در خیابان .

بیش گستری در تولید گفتار بیشتر معمول است تا در درک مفهوم . بیش گستری مدت محدودی دارد و وقتی کلمه جدید را یاد می گیرد از بین می رود مثلا وقتی کودک نام گاو را یاد گرفت آنرا از سگ تمییز می دهد

 

اولین جملات :

 

همچنان که کودک به اواسط دو سالگی نزدیک می شود وقتی واژگان گفتاری آنان به پنج کلمه رسید دو کلمه را کنار هم گذارده و اولین جمله را آغاز می کند ؛ مثل آب بده . جملات دو کلمه ای کودک فقط اسم و فعل دارد .

 

جملات پیچیده : 

 

وقتی که کودک شروع به کاربرد جملات ساده چهار کلمه ای کرد و توانست بر علائم صرفی مثل جمع و علائم ملکی تسلط یابد به خودی خود جملات پیچیده در گفتارش دیده می شود کلمه ی ربط ((  و )) به طور کلی اولین کلمه ربطی است که کودک در سال سوم یاد می گیرد و به کار می برد .

 

تاثیرات محیطی در زبان :  

کودک زبان را در پایگاههای اجتماعی مختلف می آموزد . بسیاری از نظریه پردازان فرض را بر این دارند که مادر است که به میزان زیادی محیط زبانی اولیه کودک را شکل می دهد . مادران به هنگام حرف زدن با کودک خود زبان متفاوتی به کار می برند که به آن گفتار مادرانه گفته می شود . جملات بکار برده شده توسط مادر معمولا کوتاه و از لحاظ دستوری درست است . این نوع گفتار رشد اولیه ی زبان را تسهیل می کند .

 

تفاوت های زبانی در طبقات اجتماعی مختلف :

  

کودکان خانواده های طبقه ی متوسط به طور کلی در تمام اندازه گیری های استاندارد و توانش های زبانی از کودکان طبقه ی پایین نمره ی بیشتری می آورند ؛ شاید یکی از دلایل این امر این است که : مادرانی که متعلق به طبقات اجتماعی متفاوتی هستند به نحو متفاوتی با فرزندان خود حرف می زنند .

 

 


منبع :

رشد و شخصیت کودک : پاول هنری ماسن ؛ ترجمه ی مهشید یاسایی

 

 

 


تهیه کننده :

مریم زبردست