آغاز سخن

 

امروزه فعالیتهای روانشناختی ، کتب روانشناسی ، مراکز مشاوره و سایر مقوله های مرتبط با علم روانشناسی جایگاه خاصی در زندگی انسان احراز کرده است. در سالهای اخیر با توجه به سیاست گذاریها و جهت گیریهای جوامع در ایران نیز شاهد حمایت و تبلیغات در زمینه مسائل روانشناختی هستیم و این امر به وضوح در صدا و سیما ، روزنامه ها ونشریات ، دستورالعملهای ادارات ، سازمانها و مدارس دیده میشود .

دراین میان با توجه به رونق رو به افزون فعالیتهای روانشناسی امکان سوء استفاده یا عدم استفاده بهینه از این خدمات وجود دارد و هر چه میزان آگاهی و اطلاعات مردم نسبت به نحوه استفاده و دسترسی به منابع قابل اعتماد و علمی بیشتر گردد به همان میزان تاثیر مداخلات روانشناختی و جایگاه علم روانشناسی در مقام شایسته خود بیشتر معلوم گردیده و امکان سوء استفاده از این رشته که متاسفانه در جامعه ایرانی مظلوم واقع گردیده است کاسته خواهد شد.

 

روانشناسی چیست ؟

 

روانشناسی علم مطالعه  رفتار و فرایندهای ذهنی تعریف میشود ؛ با توجه به این تعریف میتوان گفت که مطالعه در تمام زمینه های مربوط به کلیه رفتارهای انسان ، سایر موجودات زنده و حتی رفتارهای جوامع و فرهنگها نیز میتواند به روانشناسی مرتبط گردد علاوه بر آن فرایندهایی همچون تفکر ، حافظه ، احساس و ادراک و سایر مقوله های شخصیتی و روانی نیز در حیطه مطالعات روانشناسی میباشد از آن رو گرایشات بسیاری نیز زیر مجموعه این علم گسترده میباشد که از آن جمله میتوان به روانشناسی بالینی ، عمومی ، تجربی ، تربیتی ، سلامت ، صنعتی ، کار ، فرهنگ ، تبلیغات ، ژنتیک ، خواب و غیره نام برد که هرکدام نیز به نوبه خود به زیر مجموعه های تخصصی تری تقسیم میگردند.

 

روانشناس کیست ؟

 

مسلما همچون سایر علوم در عرصه روانشناسی نیز به کسی میتوانیم عنوان روانشناس را اطلاق نماییم که حداقل در یکی از رشته های روانشناسی دارای مدرک لیسانس یا بالاتر باشند. در این میان سروکار اکثر مردم با آندسته از روانشناسان میباشد که در مدارس ، بیمارستانها و یا کلینیکهای روانشناسی و مشاوره ای بعنوان مشاور یا درمانگر فعالیت میکنند لذا بهتر است در همین جا به تعریف سه فعالیت اصلی راهنمایی ، مشاوره و رواندرمانی بپردازیم تا انتظارات و ذهنیتمان نسبت به خدمات روانشناختی روشنتر گردد .

 

راهنمایی :

 در عرصه روانشناسی سه کاربرد وسیع دارد : 1) راهنمایی آموزشی 2) راهنمایی شغلی 3) راهنمایی کودک

در این روش معمولا مراجعه کننده سوالاتی دارد که روانشناس به آنها پاسخ میدهد و در موارد لازم توصیه هایی میکند که از سوی مراجعه کننده پذیرفته میشود لذا برای حل مشکلات اساسی و پیچیده روانشناختی شیوه مناسبی نمیباشد .

 

مشاوره :

فرایندی فعال و پویاست که درآن روانشناس در تجربیات مراجعه کننده خود شریک شده و به او کمک میکند تا با بازبینی مسائل خود تصمیمات موثر و کارآمد را انتخاب نماید نه اینکه روانشناس  آنها را نصیحت کند  و بگوید که چه بکنند ویا چه نکنند.

 

رواندرمانی :

عمیق ترین نوع مداخلات روانشناختی میباشد که در زمینه اختلالات و بیماریهای روانی بکار گرفته میشود. رواندرمانی فعالیتی هدفمند ، تخصصی و بسیار ظریف است که نیازمند آموزش ، هنر درمان ، مهارت و تسلط خاص میباشد . مانند رواندر مانی وسواس یا افسردگی

نکته قابل ذکر اینست که مداخلات روانشناختی و اثر بخشی آنها در یک جلسه امکان پذیر نبوده و نیازمند سلسله جلسات مستمر میباشد حتی در بسیاری از موارد جلسات پیگیری بعد از اتمام دوره نیز لازم و ضروری است لذا نگرش پزشکی به فعالیت روانشناسان بدینصورت که پس از یک معاینه نسخه ای به صورت دستورات درمانی ارائه گردد و در یکی دو جلسه ختم یابد مسلما دیدگاهی غیر علمی و غیر روانشناختی میباشد.

 

چه کسانی به روانشناس مراجعه میکنند ؟

 

همه انسانها حتی خود روانشناسان نیز در برخی از برهه های زندگی با چالشهای خاصی مواجه میگردند که نیازمند مراجعه به متخصصین روانشناس میباشند. خوشبختانه امروزه دیدگاه غلطی که مبنی بر استفاده صرف دیوانگان از خدمات روانشناختی بوده تعدیل یافته است و نقش مشاوران و روانشناسان در عرصه تربیت ، بهداشت ، ازدواج ، خانواده و زندگی اجتماعی انسانها غیر قابل انکار است.

مشکلاتی همچون انتخاب رشته ، انتخاب شغل ، انتخاب همسر، افسردگی ، وسواس ، اضطراب ، اعتیاد ، مشکلات جنسی ، شکستهای عاطفی ، استرس کار و حتی دردهای جسمانی میتوانند دلایل موجهی برای مراجعه به روانشناسانی میباشد که حتما آموزشهای لازم در زمینه مسائل مشاوره ای ویا روانشناسی بالینی را دیده اند و زیر نظر اساتید مجرب دوره کار ورزی را گذرانده و مهارتهای لازم را کسب کرده اند.